Back

ⓘ Tvrđava Vranduk




Tvrdava Vranduk
                                     

ⓘ Tvrdava Vranduk

Tvrdava Vranduk podignuta je krajem 14. vijeka u župi Brod, jednoj od sedam župa srednjovjekovne Bosne. Bila je banski, a zatim i kraljevski grad. Ime Vranduk prvi put se pominje 1410. godine. U okolini Vranduka razvio se sistem odbrambenih objekata i unutar tih zidina manje naselje sotto Vranduch soto Vranduk. U njemu su bosanski kraljevi primali izaslanstva, potpisivali ugovore i izdavali povelje. Brat kralja Tomaša, Radivoj, u dokumentima se pominje kao "knez od Vranduka”. Veće trgovačko-obrtničko naselje izvan bedema je nastalo u selu Varošišću, oko 2.5 km udaljeno od utvrdenja u Vranduku.

Osmanlije su zauzele Vranduk 1463. godine. U svom pohodu na Bosnu 1697. godine, Eugen Savojski je, uočivši težinu osvajanja grada, zaobišao Vranduk. Početkom 18. vijeka utemeljena je Vrandučka kapetanija. U 18. i početkom 19. vijeka grad je služio kao zatvor za političke krivce. Austrijske trupe su 1878. godine zauzele grad i u njemu držale posadu do 1890. godine kada je napušten.

U februaru 2020. tvrdava Vranduk je počela da se urušava.

                                     

1. Opis

Tvrdava Vranduk pripada tipu brdskog utvrdenja i sastoji se od citadele sa glavnim tornjem i ostacima zidina. Tvrdava je, i pored kasnijih prepravki, sačuvala izvorne oblike, koji podsjećaju na rana rješenja evropskih utvrdenja. U srednjem vijeku glavna kula je bila viša a prostor obora podijeljen zidom. Mala kula i istočni zid naknadno su dogradeni u svrhu zaštite ulaza u tvrdavu. U sklopu obora nalazilo se više objekata različite namjene, a pronadeni su i ostaci "Dizdareve kuće”.

Unutar zidova pronadeni su brojni arheološki nalazi iz srednjeg vijeka i osmanskog perioda: posude, nakit, novčići, alatke, mamuze i sl. Svi nalazi su pohranjeni u Muzeju grada Zenice.

Vrandučka stara džamija, poznata i kao Džamija sultana Fatiha, sagradena je nakon što su 1463. godine Osmanlije osvojile Vranduk. Bila je to tvrdavska džamija sagradena direktno uz utvrdu. Ovakve džamije obično nisu imale česmu, već bunar koji se nalazio u sklopu utvrde.

Danas postoji i tunel, sagraden u Drugom svjetskom ratu koji se nalazi ispod Vranduka. Tvrdava je posljednjih godina restaurirana i pretvorena u muzej. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.

                                     

2. Literatura

  • Desanka Kovačević-Kojić, Градска насеља средњовјековне босанске државе, Sarajevo 1978, 81-83, 206, 287-290.
  • Hamdija Kreševljaković, Stari bosanski gradovi, Naše starine 1, Sarajevo 1953, 19-20.
  • Pavao Andelić, Adem Handžić i Branka Raunig, u Srednjovjekovna Bosna i evropska kultura, Zenica 1973.
  • Marko Vego, Naselja bosanske srednjevjekovne države, Sarajevo 1957, 133.
                                     

3. Spoljašnje veze

  • Izlet na Vranduk, tekst na sajtu gdjezavikend.ba jezik: bošnjački
  • Članak na sajtu furaj.ba jezik: bošnjački
  • Tvrdava Vranduk na sajtu zemuzej.ba jezik: bošnjački